جرثقیل سقفی (Overhead Crane) یکی از مهمترین تجهیزات جابجایی بار در محیطهای صنعتی و کارگاهی است. این سیستم با طراحی ویژهای که دارد، امکان حمل انواع بار سنگین را در مسیرهای مشخص فراهم میکند. شناخت دقیق اجزای جرثقیل سقفی نهتنها برای بهرهبرداری صحیح ضروری است، بلکه در تعمیر و نگهداری، افزایش عمر مفید و بهبود کارایی دستگاه نقش حیاتی دارد.
در این مقاله تمام بخشهای تشکیلدهنده جرثقیل سقفی را معرفی میکنیم، از سازه اصلی تا سیستمهای ایمنی و کنترلی، بر اساس دستهبندی فنی موجود در تصاویر مرجع.
1. پل جرثقیل سقفی (Bridge Crane)
پل جرثقیل سقفی مهمترین بخش سازهای است که بین دو ریل قرار میگیرد و کل سازه بالابر روی آن حرکت میکند.
1.1 تیر اصلی (Main Girder)
- وظیفه: تحمل وزن بالابر و بار در طول مسیر
- انواع: تیر جعبهای، تیر I شکل، دو پل یا تک پل
- جنس: فولاد سازهای مقاوم با عملیات ضد زنگ
1.2 تیر فرعی (Secondary Girder)
- نقش: حمایت جانبی و اتصال به کلگیها
- معمولاً در جرثقیلهای دو پل دیده میشود
1.3 کلگی جرثقیل سقفی (End Carriage)
- محل اتصال پل به چرخها و ریلها
- شامل موتورهای حرکت طولی و سیستمهای انتقال نیرو
2. حرکت طولی جرثقیل (Long Travel Mechanism)
این سیستم باعث حرکت کل پل جرثقیل روی ریلهای سالن میشود.
2.1 چرخهای طولی (Long Travel Wheels)
- طراحی مقاوم برای حرکت نرم روی ریل
- جنس فولاد سخت یا آلیاژ ضد سایش
2.2 موتور حرکت طولی (Long Travel Motor)
- تأمین نیروی لازم برای جابهجایی پل
- قابل کنترل از طریق اینورتر برای سرعتهای مختلف
3. حرکت عرضی جرثقیل (Cross Travel Mechanism)
سیستمی که واگن بالابر (Trolley) را روی پل حرکت میدهد.
3.1 چرخهای عرضی
- کوچکتر از چرخهای طولی
- حرکت روان و دقیق بالابر روی پل
3.2 موتور عرضی
- کاستن یا افزایش سرعت حرکت بالابر
- مهم در عملیات دقیق محلگذاری بار
4. سیستم بالابر جرثقیل سقفی (Hoist System)
مرکز اصلی عملکرد جرثقیل برای بلند کردن بار.
4.1 موتور بالابر (Hoist Motor)
- تأمین قدرت برای کشیدن سیمبکسل یا زنجیر
- معمولاً مجهز به ترمز الکترومغناطیسی
4.2 گیربکس بالابر (Hoist Gearbox)
- کاهش سرعت موتور و افزایش گشتاور
- طراحی مقاوم با روغنکاری دائم
4.3 قلاب جرثقیل (Hook Block)
- اتصال مستقیم بار به سیستم
- همراه با قفل ایمنی برای جلوگیری از افتادن بار
4.4 سیمبکسل یا زنجیر
- انتخاب بر اساس ظرفیت بار
- سیمبکسل فولادی با لایه ضد زنگ یا زنجیر سخت فولادی
5. سیستم برقرسانی جرثقیل سقفی
بدون سیستم تغذیه برق، هیچ بخش مکانیکی عمل نخواهد کرد.
5.1 شین برق (Busbar System)
- انتقال برق از منبع به موتورها
- ایمنی بالا و عمر طولانی
5.2 کابل جمعکن (Cable Reel)
- جمع و پخش کابل به صورت منظم
- مناسب سالنهای طولانی
5.3 زنجیر برق (Festoon System)
- کابلها روی یک مسیر ریلی حرکت میکنند
- جلوگیری از پیچیدن یا آسیب دیدن کابل
6. سیستم کنترلی جرثقیل سقفی
6.1 ریموت کنترل (Remote Control)
- کنترل از راه دور حرکات جرثقیل
- انواع رادیویی و کابلی
6.2 پنل کابین (Cabin Panel)
- نصب داخل کابین اپراتور
- کنترل دقیق برای عملیات سنگین
6.3 درایو فرکانس (Inverter Drive)
- کنترل سرعت نرم موتور
- کاهش مصرف انرژی و افزایش عمر مکانیکی
7. سیستمهای ایمنی جرثقیل سقفی
7.1 محدودکننده بار (Overload Limiter)
- جلوگیری از بلند کردن بار بیش از ظرفیت
7.2 سوئیچهای انتهایی (Limit Switch)
- قطع حرکت قبل از برخورد به نقاط انتهایی مسیر
7.3 ترمز اضطراری (Emergency Brake)
- توقف سریع در حالت خطر
8. تجهیزات جانبی و ویژه
- مگنتهای حمل فلز
- گیرههای مکانیکی و هیدرولیکی
- گیره حمل پالت و ابزارهای خاص
📌 نکات پایانی
شناخت اجزای جرثقیل سقفی برای هر کاربر صنعتی ضروری است. این آگاهی باعث میشود بتوانید تعمیرات و نگهداری را بهتر انجام دهید، مشکلات را سریع تشخیص دهید و استفاده ایمنتری از دستگاه داشته باشید.
